របៀបលូតកម្ពស់បែបធម្មជាតិ

លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឡេ ថាញ់ឡុង បានចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីសម្រេចលេខ 2732/QĐ-TTg ចុះថ្ងៃទី ១៦ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ អនុម័តគម្រោង "បង្កើនការបង្ហាត់បង្រៀន និងរៀនភាសាបរទេសក្នុងដំណាក់កាលឆ្នាំ ២០២៥ - ២០៣៥ តម្រង់ទិសដៅរហូតដល់ឆ្នាំ ២០៤៥"។

ឃុំ តឹនហ្វា ខេត្ត តីនិញ ជាភូមិសាស្រ្តព្រំដែនមានបងប្អូនជនជាតិភាគតិចរស់នៅកុះករ ក្នុងនោះជនជាតិ ខ្មែរ មាន​អត្រាច្រើនដោយមានជិត ២០០ ក្រុមគ្រួសារ ភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងភូមិ កនត្រាន់។ ក្នុងរយៈពេល​ប៉ុន្មានឆ្នាំ​កន្លង ជីវភាពរបស់បងប្អូនជនជាតិបានកែល្អប្រសើរឡើងពីមួយជំហានទៅមួយជំហាន អាស្រ័យដោយការយក​ចិត្តទុកដាក់របស់បក្សនិងរដ្ឋ រួមជាមួយនឹងការខិតខំរបស់ប្រជាជនផងដែរ។

ក្នុងបណ្តាឃុំព្រំដែននៃខេត្ត យ៉ាឡាយ កម្មវិធីគោលដៅជាតិស្តីពីការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ប្រកបដោយស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គមនៅតំបន់ជនជាតិភាគតិចកំពុងនាំមកនូវការប្រែប្រួលយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។

ពិធីសែនអំណរបាយថ្មីរបស់បងប្អូនជនជាតិ ថៃ នៅ ម៉ាយចូវ (ខេត្ត ភូ ថ) បង្ហាញពីការដឹងគុណចំពោះបុព្វបុរសនិងបួងសួងសុំឱ្យរដូវកាលខាងមុខបានភ្លៀងខ្យល់អំណោយផល ផលដំណាំល្អស្រស់បំព្រង។

នាពេលកន្លងទៅ ការងារកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅខេត្ត ដាក់ឡាក់ ជាពិសេសនៅតំបន់បងប្អូនជនជាតិភាគតិច កត់សម្គាល់ឃើញការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនដោយសារគំរូឧបត្ថម្ភមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតតាមតម្រូវការនិងស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាជន។ ចាប់ពីការឧបត្ថម្ភកូនពូជ ដំណាំពូជ រហូតដល់ហ្វឹកហ្វឺនបច្ចេកទេសនិងការត្រួតពិនិត្យដំណើរការផលិតកម្ម គំរូកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រទាំងឡាយបានបង្កើតមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតប្រកបដោយចីរភាព ជួយក្រុមគ្រួសារជាច្រើនឈោងឈានឡើងលំនឹងសេដ្ឋកិច្ច។

គំរូក្រុមបរិវត្តកម្មឌីជីថលសហគមន៍កំពុងសឱ្យឃើញតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់កំណែទម្រង់រដ្ឋបាល និងនាំយកសេវាកម្មសាធារណៈតាម​​អ៊ីនធឺណិត​​ឱ្យកាន់តែខិតជិតប្រជាជន ជាពិសេសនៅក្នុងបណ្តាឃុំតំបន់ភ្នំនៅជួបការលំបាកជាច្រើនក្នុងខេត្ត ងេអាន។

នាថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ គណៈកម្មាធិការប្រជាជនខេត្ត ដុងណាយ បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំលើកសរសើរគំរូតួយ៉ាងក្នុងចំណោមបង​ប្អូនជនជាតិភាគតិចឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីលើកតម្កើងបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានសមិទ្ធផលឆ្នើមក្នុងពលកម្ម ផលិតកម្ម ការសិក្សា និងការថែរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជនជាតិ។

ដោយប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃការបាត់បង់បណ្ដើរៗ ក្នុងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏វិសេសវិសាល គម្រោង "រចនាបថស្បែកជើងលក្ខណៈជនជាតិ យ៉ៃ" អនុវត្តដោយ InterArts Agency បាននាំមកនូវវិធីសាស្រ្តថ្មីសន្លាងមួយឆ្លងតាមរយៈបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង។ ក្នុងចំណោមនោះ ចំណុចលេចធ្លោគឺ workshop ផលិតស្បែកជើងហត្ថកម្ម ភ្ជាប់សិប្បករក្នុងស្រុកជាមួយយុវជនជំនាន់ក្រោយ ដោយប្រែក្លាយបេតិកភណ្ឌទៅជាសម្ភារៈច្នៃប្រឌិតដ៏រស់រវើកក្នុងបរិបទទំនើប។

នៅថ្ងៃទី ២១ ខែ វិច្ឆិកា ទឹកជំនន់បានចាប់ផ្តើមស្រកចុះនៅតាមមូលដ្ឋានមួយចំនួននៅក្នុងខេត្ត ដាក់ឡាក់។ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងកងកម្លាំងសមត្ថកិច្ច សមាគមអង្គការមហាជនបានចូលទៅដល់តំបន់ទឹកជំនន់ខ្លាំង​នានា បន្ថែមកម្លាំងជួយសង្គ្រោះប្រជាជនអំពីអាហារហូបចុក ថ្នាំពេទ្យជាដើម បន្ទាប់ជាច្រើនថ្ងៃរងគ្រោះដោយភ្លៀង និង​ទឹកជំនន់។

ទឹកជំនន់ឆ្នាំនេះមកដល់ឆាប់និងខ្ពស់ជាងរាល់ឆ្នាំបានជាប្រជាជននៅតាមឃុំព្រំដែននៅខ្សែទឹកខាងលើទន្លេ គឺវឡុង នៃខេត្ត អានយ៉ាង មិនត្រឹមតែត្រេកអរព្រោះតែវាលស្រែមានដីកករល្បាប់ប៉ុននោះទេ ថែមទាំងជួយកែលម្អជីវភាពរស់នៅពេលទំនេរពីការងារស្រែចម្ការពីរបរនេសាទជលផលរដូវទឹកជំនន់។ មិនមាត់មិនករកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតនៅកណ្តាលសមុទ្រទឹកដ៏ធំល្វឹងល្វើយ មាមីងបងប្អូននៅទីនេះគ្រាន់តែសង្ឃឹមថារដូវទឹកជំនន់នឹង "ស្ងប់ស្ងាត់" ដោយមានបង្គាត្រីពេញឃ្លុប។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ១១ ខែ វិច្ឆិកា ក្នុងកិច្ចប្រជុំស្តីពីបេសកកម្មរបស់គណៈកម្មាធិការបង្គាប់ការកិច្ចការសាសនា ជនជាតិ​ទីក្រុង កឹនធើ លោក ត្រឹន វ៉ាន់ហ្វៀន អនុលេខាគណៈកម្មាធិការបក្សទីក្រុង កឹនធើ វាយតម្លៃថា ជនរួមជាតិបណ្តា​ជនជាតិ សាសនាបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងរាល់កិច្ចការចលនា ហើយមានគំរូអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនប្រកប​ដោយប្រសិទ្ធភាព។

ទីក្រុង ហូជីមិញ កំពុងកសាងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធកំពង់ផែសមុទ្រទឹកជ្រៅដោយអនុវត្តតាមគំរូនៃ “មជ្ឈមណ្ឌលធំសម្បើម” ជើងទឹកតភ្ជាប់ជាមួយនឹង logistics និងហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ។ គោលដៅគឺនាំយកទីក្រុងក្លាយជាច្រកទ្វារពាណិជ្ជកម្មសកល មិនត្រឹមតែរឹងមាំក្នុងការគ្រប់គ្រងទំនិញប៉ុណ្ណោះទេថែមទាំងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេវាកម្មផ្លូវសមុទ្រ - logistics - ហិរញ្ញវត្ថុឈានមុខគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។

នៅតាមតំបន់ភ្នំដី ភ្នំថ្ម ឡាងសឺន ផ្ទៃដីដាំទៀបកាន់តែបានពង្រីកទូលាយ។ ទៀប ឡាងសឺន ដោយមានទិន្នផលខ្ពស់បានបង្កើតជាពាណិជ្ជសញ្ញាល្បីឈ្មោះ ជួយបងប្អូនបណ្តាជនជាតិនៅទីនេះកាន់តែកក់ក្តៅសម្បូរសប្បាយពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ បងប្អូនជនជាតិ ខ្មែរ នៅតាមខេត្ត ក្រុង ណាមបូ (ភូមិភាគខាងត្បូង) ប្រារព្ធពិធីថ្វាយព្រះខែនិងអកអំបុកនៅតាមវត្តអារាមនិងភូមិ ស្រុក ក្នុងគោលបំណងអំណររដូវកាលផ្តល់ផលទ្វេដងនិងសម្តែងការដឹងគុណចំពោះព្រះខែ - ទេវតាសម្រួលធាតុអាកាស នាំមកភ្លៀងខ្យល់អំណោយផល រុក្ខជាតិល្អស្រស់បំព្រង វត្ថុសព្វសត្វទាំងពួងរីកដុះដាល កើតកាលវាលគុម្ព នាំមកភាពកក់ក្តៅសម្បូរសប្បាយឲ្យដល់ភូមិស្រុក ព្រមទាំងថែរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ជនជាតិខ្លួន។

រំលឹកដល់ម្ហូបអាហាររបស់បងប្អូនជនជាតិ ខ្មែរ ណាមបូ (ភាគខាងត្បូង វៀតណាម) មិនអាចមិនរៀបរាប់ដល់ម្ហូបពិសេសៗ ដែលធ្លាប់បរិភោគដូចជា នំបញ្ចុកទឹកសម្ល នំចាក់អំបែង នំកំប៉ុង នំត្នោត។ ក្នុងចំណោមនោះ សម្ល កកូរ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមុខម្ហូបប្រពៃណីមានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ បង្ហាញច្បាស់ពីវប្បធម៌ម្ហូបអាហារពិសេសដាច់ដោយឡែករបស់ជនជាតិ ខ្មែរ។

ដោយសាររងឥទ្ធិពលនៃព្យុះលេខ ១១ ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងជាច្រើនថ្ងៃជាប់ៗ គ្នា បណ្តាលឲ្យកម្ពស់នៃកម្រិតទឹកទន្លេ​នៅតាមមូលដ្ឋានជាច្រើនបានកើនឡើងខ្លាំងលើវិសាលភាពទូលាយ និងបង្កឧបទ្ទវហេតុបាក់ទំនប់មួយចំនួន ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ក៏ដូចជាគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតប្រជាជនជាច្រើន។

ដើមខែ សីហា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅភូមិ ដេឡាង ឃុំ ម៉ែវវ៉ាក ខេត្ត ទ្វៀនក្វាង បានប្រព្រឹត្តឡើងពិធីសម្ពោធ និងប្រគល់ជូនបន្ទប់រៀនថ្មីនៅចំណុចសាលាមត្តេយ្យភូមិ ដេឡាង សាលាមត្តេយ្យ យ៉ាងជូភីន។

បងប្អូនជនជាតិ ខ្មែរ នៅ កាម៉ៅ មានប្រជាជនជាង ៣២.០០០ ក្រុមគ្រួសារ ជិត ១៤០.០០០ នាក់ អត្រាជិត ៦,៥% នៃចំនួនប្រជាជន។ ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងហើយ ដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់ គិតគូររបស់បក្ស រដ្ឋ និងការប្រឹងប្រែងឈោងឈានឡើង ជីវភាពខាងសម្ភារៈ និងស្មារតីរបស់ប្រជាជនត្រូវបានកែលម្អឥតឈប់ឈរ។ ជាពិសេស ការឧបត្ថម្ភក្នុងការរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតតាមរយៈប្រភពទុនឥណទាន​គោលនយោបាយបានផ្តល់ឱកាសឱ្យគ្រួសារ ខ្មែរ ជាច្រើនរួចផុតពីភាពក្រីក្រ។

ពោរពេញទៅដោយកម្លាំងចិត្ត និង ទំនួលខុសត្រូវ អ្នកគ្រូ ហ្ប៉ារ៉ាអាយឹន បានអុជបំភ្លឺក្តីសុបិនទៅកាន់សាលារៀនឲ្យពន្លកបៃតងទាំងឡាយនៅឯភូមិនិគម ដាក់ឡាក់។

ក្នុងបរិយាកាសដ៏ពិសិដ្ឋ និងមោទកភាពនៅពេលទូទាំងប្រទេសទើបតែរំលឹកខួបអនុស្សាវរីយ៍ ៨០ ឆ្នាំបដិវត្តន៍ខែ សីហា និងទិវាបុណ្យឯករាជ្យជាតិថ្ងៃទី ២ ខែ កញ្ញា ព្រឹកថ្ងៃទី ៥ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៥ លោកគ្រូអ្នកគ្រូចំនួន ១,៦ លាននាក់ និងសិស្ស និស្សិតចំនួន ២៦ លាននាក់នៅគ្រប់គ្រឹះស្ថានអប់រំ - បណ្តុះបណ្តាលនៅទូទាំងប្រទេសក៏បានឈានចូលឆ្នាំសិក្សាថ្មី ២០២៥ - ២០២៦ ដោយក្តីរំភើប រីករាយត្រេកអរ។

នៅយប់ថ្ងៃទី ៩ ខែ តុលា ដោយទទួលបានដំណឹងថា នៅឃុំ ទ្រុងយ៉ា ដាភុក ទីក្រុង ហាណូយ មានកន្លែង​ជាច្រើនត្រូវទឹកជន់លិចខ្លាំង ដោយសារតែការកើនឡើងនៃទឹកជំនន់ពីដងទន្លេនានា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ផាម មិញជិញ បានចុះទៅពិនិត្យដោយផ្ទាល់ និងចង្អុលណែនាំការងារទប់ទល់ ជំនះផលវិបាកដោយសារភ្លៀងនិងទឹក​ជំនន់។

នៅទីក្រុង ហូ ជីមិញ សហករណ៍ជាច្រើនកំពុងជំរុញយ៉ាងខ្លាំងក្លាគំរូចងសម្ព័ន្ធកសិករនិងសហគ្រាស បង្កើតខ្សែចង្វាក់តម្លៃ​កសិផលបិទជិត លើកកម្ពស់គុណភាព ការនាំចេញស្ថិរភាព និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។

ទីក្រុង ហូ ជីមិញ បច្ចុប្បន្នជាកន្លែងរស់នៅ សិក្សារៀនសូត្រនិងធ្វើការរបស់ ៥៤ សហគមន៍ជនជាតិភាគតិច ក្នុងនោះច្រើនបំផុតរួមមានជនជាតិ ខ្មែរ ចាម និង ចិន។ អំឡុងឆ្នាំកន្លងទៅ សហគមន៍បណ្តាជនជាតិបានមានការចូលរួមដ៏ជាក់ស្តែងជាច្រើនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរបស់ទីក្រុង។

ឃុំ ហាយអាញ់ ខេត្ត និញប៊ិញ មិន​ត្រឹម​តែ​ល្បី​ឈ្មោះ​ដោយ​ស្ពានប្រក់ក្បឿង​ផ្សារ លឿង - ស្ពាន​រាងសត្វ​នាគមាន​អាយុ​កាលជាង ៥០០ ឆ្នាំ​ និង​មុខរបរឆ្លាក់ឈើ​​ប្រពៃណី​ប៉ុននោះ​ទេ ថែមទាំង​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា “ប្រភពដើម” នៃ​ការ​គូរគំនូរ​ផង​ដែរ។

ឱ្យតែឱកាសខែ កញ្ញា ខែ តុលា ម្តងៗ នៅពេលអំពកស្រែថ្នាក់ៗ តាមជម្រាលភ្នំនៅ ឡាវកាយ លាបពណ៌លឿងទុំនៃស្រូវក៏ជាពេលពិធីបុណ្យអំណរបាយថ្មីនឹងប្រព្រឹត្តឡើងពាសពេញភូមិខាងលើនិគមខាងក្រោម។

ឆ្លងតាមរយៈគំរូ "ភូមិគំរូភ្លឺថ្លាតំបន់ជាយដែន" ប៉ុស្តិ៍ការពារព្រំដែនទាំងឡាយបានសហការជាមួយនឹងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅភូមិសាស្រ្តព្រំដែនខេត្ត ថាញ់ហ្វា កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជនបទភ្ជាប់ជាមួយនឹងអភិវឌ្ឍផលិតកម្ម។

សម្រាប់ប្រជាជននៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេ គឺវឡុង ជាពិសេសគឺបណ្តាមូលដ្ឋានទាំងឡាយនៅតំបន់ប្រភព​ព្រំដែននៃភាគនិរតីដូចជា អានយ៉ាង ដុងថាប រដូវទឹកជំនន់មកដល់នាំយកមកនូវភោគផលត្រី បង្គាបង្កងជាច្រើន ប៉ុន្តែ​អ្វីដែលប្រជាជន​ទន្ទឹងរង់ចាំបំផុតនោះគឺត្រី លេញ ជាអាហារពិសេសដ៏ល្បីដាច់ដោយឡែក​ហើយត្រូវបានរកឃើញ​នៅតែក្នុងតំបន់ខាងលិចនៃភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេសតែប៉ុននោះ។

ជាទូទៅ ឃុំ ឡាកយឿង (ខេត្ត ឡឹមដុង) ជាកន្លែងរស់នៅរបស់ជនជាតិ ឈីល និងជនជាតិ ឡាច់ (មែកធាងមួយនៃជនជាតិ ក្ហ)។ ក្នុងអំឡុងថ្ងៃដំបូងមជ្ឈមណ្ឌលសេវារដ្ឋបាល សាធារណៈដាក់ឱ្យដំណើរការតាមគំរូអាជ្ញាធរពីរថ្នាក់ កងកម្លាំងយុវជនស្ម័គ្រចិត្តបានណែនាំប្រជាជនភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយនឹងអាជ្ញាធរឌីជីថលយ៉ាងសកម្ម។

អគារដាក់តាំងបង្ហាញវប្បធម៌ ខ្មែរ (សង្កាត់ សុកត្រាំង ទីក្រុង កឹនធើ) ដាក់តាំងបង្ហាញវត្ថុតាង គំរូជាង ៤០០ ទៅតាមប្រធានបទសារណាជំនាញដូចជា៖ ការប្រជុំជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ វប្បធម៌ខាងព្រលឹងវិញ្ញាណនិងវប្បធម៌ពិធីបុណ្យទាន។

ដោយក្តីស្រលាញ់ចំពោះការងារ ទឹកចិត្តរបស់គ្រូបង្រៀនម្នាក់ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ អ្នកគ្រូ ស៊ុង ធីសៃ (ជនជាតិ ម៉ុង) មិនក្រែងរអែងនឹងការលំបាកវេទនា ពាំនាំក្តីរីករាយ និងក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ប្អូនៗ សិស្សក្រីក្រនៅតំបន់ភ្នំនៅចំណុចសាលា ម៉ាលុង ភូមិ ណាប៉ុង ឃុំ យ៉ាបទ្រុង ខេត្ត ទ្វៀនក្វាង។